Typowe błędy powtarzają się nagminnie. Pierwszy: kupowanie butów sportowych „bo są lekkie” — lekkość nie jest tym samym co komfort na dystansie. Drugi: wybieranie zbyt miękkiej podeszwy, która początkowo wydaje się wygodna, ale po kilku kilometrach powoduje zmęczenie stóp. Trzeci: ignorowanie pięty — jeśli obcas uciska lub stopa się w nim przesuwa, but do marszu się nie nadaje, niezależnie od tego, jak dobrze wygląda. Czwarty: kupowanie na zapas „na wyrost”, co kończy się obtarciami. But ma trzymać stopę, ale nie uciskać.
Gdzie szukać cienia i jak go nie stracić Cień to nie tylko komfort, ale realne obniżenie temperatury odczuwalnej o kilka stopni. Szukaj go po północnej stronie wzniesień, pod drzewami o gęstej koronie i w wąwozach, gdzie słońce wpada tylko na chwilę. Uważaj na pozorny cień: pojedyncze drzewo daje cień punktowy, a przy zmianie kierunku słońca po kwadransie go tracisz. Typowy błąd to zatrzymywanie się na odpoczynek w pełnym słońcu „na chwilę” — wystarczy dziesięć minut, żeby się przegrzać. Planuj trasę tak, żeby odcinki bez cienia nie były dłuższe niż pół godziny marszu.
Raki na buty działają wtedy, gdy są dopasowane do obuwia i założone równo. Najczęstszy błąd to kupowanie raków „na zapas” i zakładanie ich na luźne buty — wtedy gumowe obejmy zsuwają się, a kolce zamiast wbijać się w lód, ślizgają się po nim. Przed wyjściem sprawdź, czy przednia i tylna część trzymają się pięty i palców, i przejdź kilka kroków po twardym podłożu, żeby wyczuć, czy nic nie lata. Na schodach i w pomieszczeniach raki zdejmuj — na płytkach są niebezpieczne dla ciebie i niszczą posadzkę. Kolce tępią się od asfaltu, więc na odcinkach bez lodu lepiej jeść nieco wolniej i stawiać stopę płasko.
Przy dłuższych wyjściach, powyżej godziny, nie planuj jednego ciągłego pliku. Łatwiej zarządzać dwoma lub trzema odcinkami po 20–30 minut: masz punkty kontrolne, możesz przerwać bez żalu i wrócić do słuchania następnego dnia. Odcinki jednogodzinne są kłopotliwe, bo trudno je dopasować do zmieniającego się tempa i przerw. Zamiast tego ustaw kolejkę i sprawdź przed wyjściem, ile łącznie trwa wybrana seria.
Jak zwalniać, żeby nie tracić rytmu Zwolnienie nie oznacza zatrzymania. Przez dwie–trzy minuty idź tempem o około jedną czwartą wolniejszym niż dotychczas, z krótszym krokiem i rozluźnionymi ramionami. Nie zmieniaj trasy ani nie zaczynaj nagle podziwiać widoków – chodzi o to, by oddech się wyrównał, a mięśnie dostały chwilę lżejszej pracy. Jeśli po tym czasie krok wraca do normy i nie czujesz pieczenia, idź dalej. Jeśli nie wraca, to sygnał, że potrzebna jest prawdziwa przerwa na siedzenie, a nie tylko wolniejsze tempo.
Godzinę startu wybieraj świadomie. Wychodź o świcie, gdy tylko zrobi się widno, i zaplanuj większość dystansu na czas do około jedenastej. Między jedenastą a siedemnastą słońce praży najmocniej, a asfalt i kamień oddają ciepło dodatkowo. Jeśli musisz iść w tych godzinach, skróć etap o jedną trzecią i zaplanuj postoje co godzinę, a nie co trzy. Nie licz na to, że poranny chłód utrzyma się dłużej — w dolinach bywa gorąco już przed dziewiątą.
Trasa, tempo i to, co w pleca
Siadając, wybierz miejsce, z którego wstanie nie wymaga podciągania się na rękach ani gwałtownego wyprostu. Usiądź na krawędzi ławki lub murka, plecy lekko do przodu, stopy płasko na ziemi. Nie siadaj na zimnym betonie ani na wilgotnej trawie – wychłodzone mięśnie sztywnieją szybciej i po przerwie pierwsze kroki są nieprzyjemne. Zdejmij plecak, ale nie kładź go tak, byś musiał po niego sięgać za siebie; wstawanie z obciążeniem na plecach po długim siedzeniu to typowy powód skręcenia kolana.
Woda to nie dodatek, tylko paliwo. Pij regularnie, małymi porcjami, zanim poczujesz pragnienie — pragnienie pojawia się już przy odwodnieniu. Przyjmij minimum pół litra na godzinę marszu w upale, więcej przy dużym wysiłku i pełnym słońcu. Bierz zapas zapasowy, czyli wodę, której nie planujesz wypić, ale którą masz na wypadek opóźnienia. Nie licz na źródła po drodze — latem wiele wysycha. Unikaj picia dużych ilości naraz, bo to obciąża żołądek i kończy się mdłościami. Kawa i słodkie napoje nie zastąpią wody.
Najczęstszy błąd to zbyt długa przerwa. Po dziesięciu minutach siedzenia organizm zaczyna traktować to jako koniec wysiłku i po wstaniu potrzebuje kilku minut, by wrócić do tempa. Lepiej zrobić dwie krótkie przerwy po trzy–cztery minuty niż jedną dwudziestominutową. Drugi błąd to siadanie na samym początku trasy, gdy jeszcze nic nie boli – wtedy przerwa nic nie daje, a tylko rozbija rytm. Trzeci: ignorowanie sygnałów stóp. Jeśli czujesz tarcie w jednym miejscu, zatrzymaj się natychmiast, zdejmij but i sprawdź, czy nie ma fałdy skarpety lub ziarenka piasku. Dwie minuty teraz oszczędzają tydzień przerwy w marszach.